REVISTA GALEGA DE EDUCACIÓN

REVISTA DE EDUCACIÓN

O pasado mércores presentouse na Librería Couceiro de Santiago o número 64 da “Revista Galega de Educación” cun monográfico sobre educar a través da poesía, que coordinaron Rosalía Fernández Rial e Miguel Vázquez Freire. Hai que lle agradecer a unha revista de prestixio que dedique un número a promover a presenza da poesía na escola como divertimento estético dos escolares e ferramenta educativa. As criaturas posúen unha conformación que as fai percibir o mundo de xeito máxico. Dotan de vida canto as rodea e os seus xogos coa linguaxe parécense ao traballo rítmico que esixe a forma poética. Elas que, dalgún xeito reproducen tamén a infancia colectiva da humanidade, póñense a crear coa palabra imitando a poesía nas formas coas que o fixeron as culturas da humanidade nos seus primeiros séculos. Coa madurez cognoscitiva van perdendo a característica que cultivarán quen van ser poetas e será cando este xénero sexa substituído pola narrativa y en competencia co tentador universo dixital, que non é precisamente promotor da literatura. Ese proceso evolutivo acontece durante os anos que as nenas e os nenos pasan na escola, de aí oportunidade de que a educación institucional continúe transformando e acrecentando esas capacidades fabulatorias a través de modelos que as incorporan á creación colectiva universal no xénero cume da expresión de calquera lingua. De non haber unha adecuada intervención escolar, ou porque en aparencia a poesía é o texto menos utilitario e máis complicado de interpretar ou porque o profesorado tampouco non ten adquirida a capacidade de sentir e transmitir a emoción poética, acaba sendo  un xénero literario moi reducido na produción e no consumo. Polo camiño queda toda a potencialidade que a poesía ten de axudar a medrar en harmonía e goce estético, de espertar sentimentos solidarios e de facer algo mellor o mundo.

IMG_9320

Publicado en  El Correo Gallego (06-05-16)

 

 

 

 

 

 

Publicado en Artigos, PEDAGOXÍA, Poesía | Deixa un comentario

NEGACIÓN

13133339_10201701120125451_1773845672696758403_n

E vén a folla
cortinaxe do tempo
negar a morte

 

Publicado en Creación, Fotografía, HAIKUS, Poesía, POESÍA MÍNIMA | Deixa un comentario

SOMBRAS

13124865_10201688061478993_2557576557992331144_n

Abaixa o sol

a ánima das cousas

aos nosos pés.

Publicado en Creación, HAIKUS, Poesía, POESÍA MÍNIMA | Deixa un comentario

SOLPOR

13091957_10201684330505721_223802659610105310_n

Xa canso o sol,

pousa na pedra a hora

e baixa ao mar.

Publicado en Creación, Fotografía, HAIKUS, Poesía, POESÍA MÍNIMA | Deixa un comentario

AS VACAS MORTAS

IMG_8215Os nosos paisanos, case autárquicos, convivían con vacas das que sacaban leite para a mantenza, cartos dos xatos, forza motriz no traballo e calor baixo dos cuartos no inverno. Daquela, as súas vidas estaban próximas e non falo das pallozas, nas que as poxigueiras de comeren herba estaban tras do escano de comer a xente. Non hai moitas décadas, nas mellores casas de labranza as vacas comían en poxigueiras inda próximas aos locais das cociñas. As vacas tiñan nome propio, non se xoncían en día santo e non se lle consentía a ninguén que as maltratase. Os paisanos presentábanas  como o ben co que medían o alcance de perdas e desgrazas: “Levei máis desgusto que se me morrera a mellor vaca”. Castelao propoñía a vaca como símbolo da paz, porque a paz non se consegue sen as necesidades mínimas cubertas. A vaca, mantida aquí e muxida  fóra, estivo nun cartel favorable ao Estatuto de 1936. E nunha das  Cousas, “Se eu fose autor”, o rianxeiro pon no primeiro lance da obra a corte coa familia chorando arredor dunha vaca morta e as risas dos señoritos no patio de butacas ao pensar que os labregos choran a morte da vaca como unha gran desgraza. Contraponlle nun segundo lance un salón señorial no que unha famila chora arredor da cadeliña morta e os pobres do galiñeiro rin porque non ven tampouco iso como unha traxedia. Os modos de vida trazan prioridades e as necesidades marcan camiños con ben diferentes compañías.

Todo mudou cando a Galicia rural abandonou un modo de vida sostido  durante séculos. As vacas deixaron de ser compañeiras entrañables para seren produtoras de leite estabuladas en  explotacións que esixen dedicación plena e nada doada. Quen as atende non ten vacacións nin sequera horas de vagar. Galicia, a terra do leite, animouse a producilo de forma moderna buscando unha alternativa económica e fíxoo estimulada por normas cambiantes. Gandeiros e gandeiras asumiron así unha modernización moi cara á que hoxe non lle poden sacar resultado económico, porque o prezo do leite nin sequera cobre os custos da súa produción. A vida do noso rural foi abandonada á súa sorte, que non é a que merecía un país dedicado desde sempre ao sector primario –á pesca tampouco non lle vai moito mellor- porque tivo que competir en inferioridade de condicións con outras rexións dunha Europa na que é moi difícil lograr as mesmas oportunidades. Estes pasados días vimos fotos arrepiantes que mostran o drama de varias explotacións distantes entre si: as vacas estaban mortas, famélicas ou abandonadas nas súas granxas. Como a vaca é aínda un dos nosos símbolos e os nosos gandeiros non esqueceron quen son, temos que tratar de buscar que causas están detrás deste comportamento que non ten doada explicación e moito menos, como simple maltrato animal. Ten que haber detrás motivos serios que deben ser removidos para evitar que pasen tales feitos. E non abonda con castigos mentres se mira para outro lado como sen non existisen tamén causas externas.

Publicado en El Correo Gallego (29-04-16)

 

 

 

 

 

Publicado en Artigos, Creación, Fotografía | Deixa un comentario

O CORPO TEU

13091952_10201674397937413_112133625069940746_n

No corpo teu
buscar a primavera
chámame sempre.

Publicado en Creación, HAIKUS, Poesía, POESÍA MÍNIMA | Deixa un comentario

PÁLPEBRAS

 
13096262_10201665000862492_3658356141018605028_n
 
Baixo da pálpebra
do paciente ameneiro
florece o río.
Publicado en Creación, HAIKUS, Poesía, POESÍA MÍNIMA | Deixa un comentario

VENTÁS

13095815_10201661934785842_7437776428335751459_n

Fuxido o tempo,
no canto de feridas
quedan ventás.

Publicado en Creación, HAIKUS, Poesía, POESÍA MÍNIMA | Deixa un comentario

TENTACIÓN

13043716_10201658351096252_2793338910913881767_n
 
 
Só neses labios
pecado orixinal
hai tentación.
Publicado en Creación, Fotografía, HAIKUS, Poesía, POESÍA MÍNIMA | Deixa un comentario

REVÁLIDA EN TERCEIRO

IMG_9327

Volve aí a reválida, en terceiro curso de Primaria. Temperá é esta reválida, como unha rosa que non tivo o tempo de medrar e queda en bocho incapaz de dar sinais do que pode ser. Como pedagoga, non podo mirar esa reválida sen sentir lástima polo alumnado, polo profesorado, polas familias e, sobre todo, pola educación. Porque non se sabe para que é. E algo que non se sabe para que é, é dicir, que non serve para nada, non debe ter cabida na educación institucional que ha ter ben claros os fins. Ninguén como o profesorado sabe como progresan as nenas e os nenos da súa aula e cales son as necesidades educativas de quen precise curriculums adaptados á gran diversidade dos escolares. Ninguén como o centro sabe con que medios humanos e materiais conta para que o alumnado desenvolva as súas capacidades nos diferentes niveis. Por iso entendo a Federación de Anpas Galegas cando di que, se esta proba carece de valor académico e non conta para o expediente persoal, non ten sentido que as nenas e os nenos se sometan á unha presión que altera “inutilmente” o funcionamento das aulas e a vida diaria dos escolares.

Quen recordamos a proba de ingreso no bacharelato, nacida da lei educativa de 1938, sabemos do martirio dunha proba temperá, aínda que non fose nominalmente reválida. O suplicio de demostrar que xa se sabía case todo aos 10 anos –eu tiña trece a sentíame igual de asustada- facíanos pasar por un exame escrito con lápiz de tinta e prego de papel mercado en librería na que se comprobaba a ortografía e a división por nove cifras. Despois, colocábante perante un tribunal que facía preguntas e te mandaba fronte a un mapa-mundi, mudo para máis angustia, e tiñas que ir mostrando coñecementos tan transcentes para a idade como colocar ríos en Asia, cabos en África ou montes nas Américas. Pero o durísimo asunto era unha proba selectiva que decidía se podías acceder a uns estudos que tamén elevarían a túa condición social. Logo viñan as reválidas propiamente chamadas que mostraban o que aprenderas nos tramos do bacharelato, inda que estaba aprobado. Eran outro cribado para poder ter un título e seguir os teus estudos. Aquela peneira tiraba moita xente e a ninguén preocupaba tal feito máis que aos aspirantes.

Afortunadamente, esta idea da educación foi evolucionando ata considerar que debe proporcionar posibilidades para que calquera poida progresar nos estudos obrigatorios, prestándolle no proceso os apoios que precise segundo unha avaliación continuada dos seus avances e das súas necesidades pedagóxicas. Nestas circunstancias, unha reválida en terceiro curso carece de sentido porque non mellora o proceso de avaliación continuada de cadaquén nin vai proporcionar os medios axeitados para que o seu fracaso se resolva. Se por riba se nos traslada a idea de que non vai deixar rastro nos expedientes nin ter consecuencias educativas é como decirnos con claridade que se trata dun paripé, inda que sexa difícil de comprender.

Publicado en El Correo Gallego (22-04-16)

 

Publicado en Artigos, Fotografía, PEDAGOXÍA | 5 Comentarios