MULLERES PARA O CAMBIO

11220874_10153371087068921_4590614654125259897_n
Se todo sae como decidiron electores e electoras, dúas mulleres presidirán a corporación municipal das dúas cidades españolas máis grandes, Manuela Carmena a de Madrid e Ada Colau a de Barcelona. Que unha muller acceda a unha alcaldía aínda hai que celebralo, pero que dúas mulleres teñan mandado democrático para gobernar dúas cidades tan habitadas e complexas, de xeito diametralmente oposto ao que ata agora se entendía por gobernar, é un feito que haberá que valorar debidamente co transcorrer do tempo pero que ten fasquía revolucionaria. De perfís moi diferentes, ambas son loitadoras polos dereitos civís, porque a xustiza non se ensañe cos máis necesitados, por lograr un máis equitativo reparto da riqueza e por deostar a corrupción nas institucións dotándoas de medios que garantan o coñecemento público das actuacións.

Non son profesionais da política, pero veñen a ela da man de movementos sociais que queren implicarse na res publica. Chegaron upadas pola cidadanía en apuros pola necesidade de recuperar a dignidade de ter comida, traballo e teito. Carmena ten unha traxectoria democrática tan longa como lle permite a biografía e unha ricaz experiencia no mundo da xudicatura, coñecementos que poñerá ao servizo da súa nova etapa de traballo na que non pretende perpetuarse. Colau leva ás súas costas a loita diaria ao lado dos lanzados á rúa por unha crise asoladora que permite que a xente quede na rúa mentres os bancos se quedan cos seus pisos baleiros, ás veces por cantidades verdadeiramente ridículas para quen non perdeu o traballo ou o pequeno negocio. Por unha ou outra razón, as dúas saben o valor que ten opoñerse aos poderes políticos e económicos que perden a máis minima empatía cando pasan a venerar o becerro de ouro.

A nivel autonómico, unha terceira muller aparece tamén moi apoiada pola cidadanía na súa loita contra políticas e políticos pegados á cadeira, apartados dos problemas da xente e proclives a crear niños de corrupción. Aí está Mónica Oltra, coas súas camisetas portadoras de mensaxes, que foi a voz da rúa contra os dispendios nas administración valencianas. As tres se distinguen doutras conxéneres en que queren cambiar as prioridades, os modos, os fins e os aparatos da política. En que queren poñer as institucións ao servizo da cidadanía e non ao propio. Benvidas sexan.

Publicado en El Correo Gallego (29-05-15)

Publicado en Artigos | Deixa un comentario

MERCADO DA ARTE, A ARTE NO MERCADO

BASEdef

En centros comerciais amplos estanse facendo interpretacións de repertorio operístico ou simplemente orquestral que sorprenden o público. Tamén as obras de arte visual se desprazan a estes lugares acompañadas por quen as crean e mostran alí os procesos do seu traballo. Na Praza de Abastos de Quiroga Ballesteros (Lugo), remozada rencentemente, terá lugar unha experiencia pluriartística do 25 ao 31 de maio. Alí potenciarase a cultura, que se atopa nun momento de mínimos históricos por estar sendo relegada con alevosía como se fose unha actividade persoal e socialmente nociva. Potenciarase, ao mesmo tempo, o consumo de produtos de proximidade, o que respecta máis o medioambiente e distribúe a riqueza entre os habitantes dunha comarca.

Coordinada pola artista Luz Darriba, que realizou tantos proxectos colectivos na cidade, e non só, orientados á defensa de causas nobres, coa colaboración do Concello de Lugo e da Asociación Monumental Mercado Municipal, Mercado da arte, a arte no mercado presentará un bo número de artistas, mulleres e homes, que mostrarán os seus traballos en taller e en actuacións cara ao público, interrelacionado a alimentación do corpo e a do espírito nun encontro lúdico e amoroso coa vida. Os e as artistas convidados son Dulce Anca, Maribel Aguilar, Nuria Barrio, Alfredo Bongianni, Quique Bordell, Alfonso Castro, Ana Costas, Luz Darriba, Honorio, Julio Leira Sanmartin, Jose Lemur, Germán Limeres, Federico Lojo, Juan José Lomarti, Ignacio López, Noemí López, Juan Pablo Mastroiani, Quique Muruais, Estefanía Novo, Alfonso Otero Regal, Renata Otero, Ánxela Pardo, Alejandro Pardo, Cristina Mejías Bamio, Luisa Paz Montenegro, Giovana Pereira, Paco Pestana, Xabier Quijada, Baldo Ramos, Xermán Refojo, Viky Rivadulla, Daniel Sanmartin Anca, Peter Schneider, Isabel Somoza, Fernando Tomé, Lola Tourón, Eduardo Valiña, Juan Vila, Helena Villar e Zalo. Farán obradoiros de pintura, gravado, poesía, máscaras, concurso de fotografía sobre o mercado, mesas redondas, performances, teatro, música, instalacións, danza, etc. nos diferentes postos e espazos libres do mercado. A máquina da arte (unha expendedora de tabaco) proverá obras orixinais dos artistas participantes a un prezo unitario de dez euros e funcionará de continuo durante toda esta grande exposición.

Publicado en El Correo Gallego (22-05-15)

Publicado en Artigos | Deixa un comentario

ALAMEDA DAS ÁRBORES CELTAS

arbores_celtas

Un dos grandes principios da educación institucional nas primeiras etapas é partir do que está próximo para axudar a coñecelo, a interpretalo e chegar desde el á xeralización. O medio natural e social é suficientemente rico para ofrecer puntos de partida. A nosa toponimia e antroponimia, por poñer un exemplo, arrastra gran pouso de historia que o alumnado non adoita coñecer. E parece razoable que se expliquen os nomes nun exercicio que se convertirá en fonte de coñecemento directo, e mesmo de investigación adaptado a cada nivel e etapa educativa. Desde hai máis dunha década, no IES Castro da Uz (As Pontes) promoveuse un proxecto de rendabilidade pedagóxica partindo de lle explicar ao alumnado a orixe dos seus nomes e apelidos. Supoño ben doado pasar de aquí ao contexto dos comezos da historia de Galicia, estracto importante da nosa cultura na que estarían inseridas moitas destas palabras. E de aquí, á importancia que para aqueles habitantes tiña a natureza, centrándose na cultura celta. Como as ideas se encadean, asignóuselles a cadanseu alumno e cadansúa alumna as 21 árbores sagradas celtas, segundo o día e o mes do seu nacemento: abeleira, abeto, álamo, amieiro, bidueira, carballo, castiñeiro, cedro, ciprés, faia, figueira, freixo, maceira, nogueira, oliveira, olmo, piñeiro, pradairo, salgueiro, sorbeira e tileiro.

E plantáronse no recinto escolar hai 12 anos. Despois viñeron os coidados e cada grupo tiña unha árbore para atender o seu cultivo. Cinco non saíron adiante e hai cinco anos que foron repostas. O curso pasado estudaron os nomes científicos e populares diferentes dos da zona, e pasaron á literatura, identificando cada unha cun escritor ou escritora das nosas letras, tarefa complicada porque Galicia ten unha importante historia literaria que continúa vizosa, a pesar de todo. Nesta nova aprendizaxe, ás árbores apareceulles unha ponla artística con versos ou prosas despois de ler, recordar, debater, poñer en común e decidir 21 nomes de autores e autoras, que van do Rexurdimento á actualidade, para emparellar con elas. O ramo a este meritorio traballo poñerallo a inauguración da Alameda o próximo 18 de xuño, en presencia dun bo número de autoras e autores, e cos “argalleiros e argalleiras das letras”, que teñen tamén a súa árbore, acompañando os textos coa súa música.

Publicado en El Correo Gallego (15-05-15)

Publicado en Artigos, PEDAGOXÍA | 2 Comentarios

CARNEIRO E AÑO

IMG_7207

Nas festas gastronómicas domésticas, as que celebraban o padroeiro ou padroeira da parroquia, foi moi importante a ovellume, carne moi aprezada pola paisanía que tiña pouco acceso cotián á carne fresca. Ademais de fornecer as mesas de carne, proporcionaba queixos artesáns de moito valor para tomar na parva, primeiro almorzo previo á saída para o traballo, e lá para os carpíns quentapés, os xersés e os mandís con que cubrían as cabezas homes e mulleres para traballaren mentres chovía. A ovellume, vai perdendo presenza no monte, onde impedía medrar a poula inzadora que facilita os incendios forestais e daba traballo á xente nova no pastoreo. O noso mundo rural cambiou moito en pouco tempo pero aínda segue producindo algunha carne ovina, que continúa sendo aprezada. Para as grandes mesas, hogano como antano, é moi acaído o carneiro –o macho adulto-, cuxa carne dá para moitos, aínda que haxa que adobalo ben e con tempo para lle quitar o aquel que aporta o sabor da lá se non vai a carne ben preparada xa á cociña. Para conseguir isto, tiña moita importancia quedar pola noite ao sereno –hoxe substituído polo frigorífico- e un bo salpicado de augardente, que lle queda moi ben. Na proliferación das nosas festas gastronómicas, o carneiro tamén atopou un lugar ás beiras do Ulla, no concello de Dodro, que a celebra ao final de xuño.

As femias, como en todos os animais domesticados, reservábanse para a reprodución e o aproveitamento dun leite difícil de muxir, que, en non sendo dun bo rabaño, vai todo para as crías. Precísanse bastantes ovellas para xuntar un callado que pague a pena. Polo xeral, non sendo producidos para a industria da carne, cómense os años e non as añas. A cría ten unha canre tenra e deliciosa, aínda que menos saborizada, característica que lle serve para unha aceptación máis xeralizada. É moi doado de adobar e queda moi sabedor engadíndolle un picadiño de follas de menta ou acompañándoo xa na mesa cunha salsiña da mesma herba, ao estilo inglés. A carne de año é moi propia para determinadas festas temporais, que coinciden co ciclo das crías, como é a Pascua, e tamén polo Nadal, axudando así a fortalecer o símbolo do año aplicado a Xesucristo, Agnus Dei.

A palabra año é a máis nosa para designar a cría da ovella. Ter que explicar que é o año nun restaurante galego debera ser impensable. Hai que recuperar esta palabra.

Publicado en El Correo Gallego (08-05-15)

Publicado en Artigos, Fotografía, Gastronomía | 2 Comentarios

SALMÓN EN MARMITAKO

IMG_7120

Traio aquí un falso marmitako, do que gustamos na casa. Ao mercado de Rianxo chega moi poucas veces o bonito, polo que non se pode saborear o guiso mariñeiro que incorpora tomates, pementos, cebola, allo e patacas, constituíndo un prato de nutrintes sans e variados. Polo contrario, o salmón, a vender todos os días, é peixe ben aprezado, aínda que algúns xa van cansos de o comer á prancha. Tal cansazo foi o motivo de investigación caseira -oxalá non sexa un reinvento da pólvora- de probar vai para un ano outro xeito de tratalo que cada vez é máis frecuente no xantar, porque Suso é guiseiro coma el só e eu non lles torzo a cara.

A parte axeitada, menos graxenta máis e máis compacta, é a que se achega á cola. Por iso compro un toro do final e pídolle á peixeira que mo desespiñe e esfole. Mentres non soubo esfolalo, descubrín un momento do proceso culinario no que se pode facer moi doadamente, que sinalarei no seu momento.

Córtoo en tacos e bótolle sal mariño –sempre pouco- e pementa negra moída, que lle acae moi ben a este peixe. Á hora de o cociñar, boto aceite de oliva suave nunha tarteira e selo os tacos, que retiro e deixo ao quente. Este é o momento de sacar a pel, se aínda a tivese, pois despégase case soa.

No mesmo aceite poño dúas salugas –dentes- de allo, que son moi amante do seu sabor, cebola en xuliana grosa, pemento vermello ou verde e tomate, pelado e picado, cun chorro de viño branco e unha folla de loureiro. Salgo outro pouco as verduras e déixoas facer tapadas a lume manso. Cando van indo suaves, boto as patacas partidas e escachadas ao final. Recomendo que sexan de calidade e fariñentas, pois as ruíñas arruínan calquera prato. Se fai falta algo de caldo, engado unha pouca auga. Se gusta, tamén é o mento de botar unha culleradiña de pemento agridoce de La Vera.

Xa próximo o punto das patacas, reparto por riba o salmón co zugo que foi soltando para que se mesturen os sabores. E xa só queda servir en prato fondo, con culler e forcado para a escolla de cadaquén e para aqueles que, en familia e coma min, gustan das patacas esmagadas entre a salsa.

Vaille ben un albariño, aínda que eu non o beba.

Publicado en Creación, Fotografía, Gastronomía | Deixa un comentario

¡PARA EUROPA!

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Nun dos nosos libros fundamentais, Follas novas, Rosalía ocúpase con largueza da emigración, tema recorrente na súa poesía. A autora coñece ben o feito por dúas vías: a experiencia de acompañar o seu home, Manuel Murguía, en terras de Castilla, que vive como un auténtico drama de emigrante, e a empatía que establece co pobo sufridor, fundamentalmente coas mulleres e a infancia que queda exclusivamente nas súas mans, empobrecidas e desamparadas, cando os homes marchan para A Habana. Por desgraza para a humanidade, o pentapoema que inicia o quinto apartado deste libro de libros, As viúdas dos vivos e as viúdas dos mortos, escrito no século XIX para o caso concreto dun país pobre no noroeste da península Ibérica, é válido no século XXI para moitas latitudes, porque describe de xeito maxistral cal é situación dos millóns de persoas que migran no mundo. Parece pensado ante a dor dos subsaharianos que afogan no seu tránsito a Europa e incluso da nosa xente nova, a xeración mellor formada das que tiveron que se transterrar buscando o futuro, cando Galicia máis precisa da súa formación para desenvolverse e medrar.
Rosalía narra, coa brillantez poética que lle é característica, o proceso dramático de “marchar”. I. As causas que obrigan as persoas a emigrar e como deciden facelo porque non lles queda outra solución. II. A desolación que produce o feito de partir cara un destino incerto despois de tomar a decisión. III. A despedida, o tránsito no barco e o anticipo da súa perda real ou figurada, e a tristeza dos seus seres queridos, que previsiblemente non os volverán ver. IV. Os ánimos que se dan para emprenderen esa viaxe, alimentando a esperanza de retorner un día e atopar todo mellorado (na orde dos acontecementos este debera ser o número tres, pero Rosalía non organizou con precisión este libro, nin sequera nos seus cinco grandes apartados). V. A situación de menesterosidade en queda un país sen xente moza, sen recursos e coas familias destrozadas. Pola fame e a guerra, milleiros de persoas procuran Europa nun río imparable. Intentan atravesar o Mediterráneo na procura do norte opulento. A decisión de Italia, acordada no 2014 coa Unión Europea, de acabar coa operación Mare Nostrum multiplicou por dez o aumento da non temida morte no que vai de 2015. “…ide a ver que foi deles…/ ¡No eterno olvido para sempre dormen!”.

Publicado en El Correo Gallego (01-05-15)

Publicado en Artigos, Fotografía | Deixa un comentario

PALABRAS NO FUTURO

11148493_10200485802503270_3274752143585946925_o
A Asociación GÁLIX, que agrupa un bo número de persoas e colectivos relacionados co libro infantil e xuvenil, celebrou o ano pasado o 25 aniversario da súa existencia. Como noutras iniciativas que se levaron a cabo afrontando os cambios que pedía a oficialización dunha lingua para chegar coa máxima normalidade á sociedade máis nova, tiven a honra de participar naquela fermosa aventura da creación deste faro iluminador dunha Literatura que pouco máis tiña para lles ofrecer ás crianzas que a riqueza da creación oral e uns pouquiños libros de autores e autoras preocupados polo problema antes de que aparecese como apremiante. Creo que é de xustiza agradecer o entusiasmo que puxo na teima Xabier Senín desde a Dirección Xeral do Libro da Consellería de Cultura, catalizador de todas aquelas inquietudes de quen escribía, ilustraba, editaba, vendía e lía no ben pouquiño que tiñamos e que axiña se viu inzar como a escuma.

Unha das actividades da celebración foi editar un libro pensando no alumnado de Educación Primaria dos colexios de Galicia para o distribuír gratuitamente en todas as bibliotecas escolares do país. A chegada, algo serodia, deste libro ás miñas mans motiva estes renglóns para dar conta dunha iniciativa moi digna de divulgar. Choven palabras no futuro, editado en colaboración coa Xunta de Galicia (Consellería de Cultura, Educación e Ordenación Universitaria), foi presentado o 23 de decembro na Sala Einseman da Cidade da Cultura. Fórmano textos en prosa e verso de 25 autoras e autores da Literatura Galega ilustrado polos traballos de oito ilustradores e ilustradoras, pertencentes ao xa ben veterano colectivo.

Moi atinado me parece o criterio de Gálix, do artista da capa e contracapa ou de ambas partes, de incluír na ilustración o comezo dunha obra singular das nosas letras, rendendo así de paso unha homenaxe ao seu autor, Xosé Neira Vilas, un dos socios máis ilustres e que tamén o é de Honra. Refírome ao gran libro galego de protagonista infantil Memorias dun neno labrego, unha novela histórica e social publicada na Arxentina en 1961, que é hoxe o libro máis lido da nosa literatura, está traducido a moitas linguas e suscitou interese para os estudos do fenómeno literario. Esas palabras choveron no pasado. Oxalá no futuro outras o sigan facendo tan tréfegas para sustentar a lectura.

Publicado en El Correo Gallego  (24-04-15)

Publicado en A LINGUA QUE NOS UNE, Artigos | Deixa un comentario

ARTES POLA IGUALDADE DE XÉNERO

10255366_774136402682767_816113234820395760_n
Dóenos a necesidade de aprofundar na teoría e na práctica da igualdade de xénero a favor da vida digna das mulleres (e dos homes) a través da familia, a escola, a sociedade e os medios de comunicación. De interiorizar debidamente esa igualdade crebada pola historia depende a construción dunha sociedade máis equitativa, máis sá e máis feliz coas aportacións das mulleres aos cambios que precisa tamén o mundo, pois nosoutras como conxunto engadiremos novas maneiras de prever e resolver os conflitos que acarrea a vida persoal e colectiva. Unha nova cultura da igualdade dará lugar tamén ao fin dos maltratos e dos feminicidios que de diversas formas se cometen en actos conxuntos ou máis disimuladamente en forma de goteo de asasinadas polos homes que elixiron nun momento para compartir a vida.

A educación ten neste gravísimo problema un papel imprescindible, pois é o mellor motor de cambio, e todas as iniciativas que proporcionen estímulos para esta aprendizaxe deben ser saudadas con esperanza, apoiadas e agradecidas. Así o facemos hoxe aquí cun concurso que promove a empresa Bolboreta Animación, o Certame Galego de Artes pola Igualdade de Xénero, que mañá entregará os premios da segunda edición na Casa do Concello de San Sadurniño. Con esta iniciativa, que tiven a fortuna de ver como nacía da ilusión de dúas mulleres novas, preténdese render en cada convocatoria homenaxe a unha muller con conciencia pola igualdade que teña desenvolvido actividade pública notoria e sirva de estímulo para a incorporación das mulleres á vida colectiva dunha sociedade normalizada verbo da dedicación e traballo feminino fóra do ámbito doméstico. Este ano, a homenaxeada é a cantante Uxía, artista cunha calidade ben probada na súa xa longa carreira.

Para o certame son convocadas persoas en tres categorías, desde educación infantil ata eliminar o tope de idade, para presentar escritos literarios que desenvolvan contidos relacionados coa igualdade entre mulleres e homes, hogano a través da poesía. Conta co apoio dos Concellos de San Sadurniño, As Pontes e A Capela, e a Editorial Galaxia co agasallo dos libros que recibirán os gañadores e gañadoras, canda un diploma e unha gratificación económica. Uxía poñerá fin a este ao acto de entrega e homenaxe cunha pequena actuación, acompañada por Magín Blanco.

Publicado en El Correo Gallego (17-04-15)

Publicado en Artigos | 2 Comentarios

EN LOOR DA FREGONA

IMG_6519
É de seu tan popular, tan humilde e tan barata que a recibín en herdo e seguín moito tempo con ela entre as mans sen sospeitar, pola súa sinxeleza e leviandade, que tamén era un invento.
Ata o de agora reflexionaba pouco sobre as cousiñas que me fan a vida máis doada. Non me ven nada mal, xa que logo, confesar publicamente o pecado de lle ter atribuído á palabra invento connotacións de grandeza. Confeso pois, e con contricción, que pensaba que os inventos eran cousas grandes e ben cantadas, como a marabilla de falar telefonicamente cos parentes da Chaira luguesa despois de superar os pitidos correspondentes a tres ou catro cortres ó longo dunha conversa de tres ou catro minutos.
Pois ben, resulta que acabo de enterarme, por telo lido, de que a fregona e a súa pequenez é todo un invento. Un invento grandioso, digo agora que aprofundei o meu na serodia descuberta ata me decatar de que foi tamén unha gran revolución.
E quizabes me atreva a dicir xa que na vida histórica das mulleres hai fundamentalmente dúas etapas: antes e despois do achado dun oficial do Exército do Aire, Manuel Jalón, que buscando, supoño eu, facilitar a vida dos soldados –esoutros seres que nun “lapsus” do acontecer vital fregan e fan faenas consideradas domésticas– acabou por crear o único aritluxio que fixo da femia humana un ser definitivamente erecto.
Xa se sabe que antes da aparición da fregona houbo mulleres que abandonaron o cepillo e o caldeiro. Pero tamén han de concederme a veracidade destoutra afirmación: cada vez que unha señora deixou o posto foi substituída por outra. Así é como se comprende que a limpeza doméstica, vinculada ó xénero salvo a excepción temporal-castrense que deixo anotada, sexa un problema feminino.
As mulleres temos que lle estar lealmente agradecidas ó sinxelo e baratísimo invento nacido en 1956 e comercializado en 1965. Porque a fregona non só fixo o milagre de nos erguer senón que permitiu ó mesmo tempo que as relacións de parella heterosexual fosen moito máis ousadas, fluídas e paritarias.
Ningunha muller se atrevería antes do evento a pretender sequera que o seu compañeiro, dálle que che pego e a faenar, se axoenllase por ela. Por moi suave que fose a insinuación ou moi enérxico que fose o mandato, non tería éxito na empresa. O de pórse perante unha muller na actitude humillante de tocar o chan con algo máis que a planta dos pés só acontecía en esporádico episodio romántico connatural á declaración amorosa, por unha soa vez e sen sentar precedente nin compromisos futuros.
Hoxe, polo contrario, calquera muller de calquera clase ou condición é capaz de intentar que o seu home –ou algún fillo– lle axuden no mester de deixar a casa limpa e habitable. É así de sinxelo. “Pásame a fregona”, dito coa mesma naturalidade coa que se solicitan na mesa os grans de sal para aderezar unha ensalada ou unhas patacas fritas que se quedaron curtas na cociña. Que llo fagan a unha xa é outra cousa, pero a fórmula está aí e hai que aproveitala.
E como o enxeño nace ligado ó exército e é revolucionario, non virá nada mal que acabe este artigo felicitando ó oficial e ó estamento enteiro, e agradecéndolles cordialmente esta revolución pacifista tan transcendente para a vida das mulleres.

A este artigo (publicado en El Correo Gallego) foille outorgado o premio de xornalismo Puro Cora 1995

Publicado en Artigos, Creación, Fotografía | Deixa un comentario

A MORRIÑA E A RETRANCA

IMG_6246

A morriña e a retranca son dúas características que se nos atribúen e algo diso debe haber, como di a nosa paisanía ante a evidencia, demostrando xa que, efectivamente, algo hai. E, estando radicadas unha na razón e outra nos sentimentos, creo que veñen sendo a mesma cousa: o noso xeito aprendido e xa herdado de reaccionar fronte á adversidade.

Sentimos morriña, forte e inconcreta sensación que habita na profundidade persoal, porque notamos que nos falta algo, porque tememos que nos vaia faltar algo, porque nos arrebataron algo… Adoita sentirse fóra da terra porque nos tivemos que transplantar.

Marchar é arrincarse da terra coma unha árbore
e transplantarse noutra.
Deixar o souto, a fraga, a carballeira,
a horta, o prado, o monte…
e buscar acomodo noutro sitio
lonxe e descoñecido as máis das veces.
É cambiar de paxaros e de ventos,
de chuvias de nevadas e de brétemas
polo que queira vir pousar en nós.
Levar as landras, as mazás, as noces…
a caer noutro chan onde as recolla
quen non nos viu nacer nin ir arriba.

Marchar é arrincarse,
e levar esa terra que queda nas raíces
para facer raigame en terra allea,
para que o corazón siga latendo
e a memoria se abrigue nas querencias
que quedaron atrás.

E a ver se a terra allea se fai nosa.

A morriña é un estado de ánimo dorido e paciente, por veces incurable. A morriña é o cravo rosaliano sen o que nos sería difícil sentir a vida.

Pola contra, a retranca é unha resposta automática e activa que ten poder sobre calquera frustración. É a nosa sanación polo humor noso co convencenmento de que non nos farán tragar rodas de muíño, de que nos non engana xa ninguén, de que podemos afrontar coa palabra intelixente calquera desfeita que quixera acudir en contra nosa.

Publicado en Discurso, Fotografía | Comentarios desactivados en A MORRIÑA E A RETRANCA