POZO TAPIADO

haiku

Secou a sede,
tapouse o manancial,
veu o silencio.

Publicado en Creación, Fotografía, HAIKUS, Poesía, POESÍA MÍNIMA | Deixa un comentario

VELA NO MAR

haiku

Algo de vento
e un desafío á sorte
moven a vela.

Publicado en Creación, Fotografía, HAIKUS, Poesía, POESÍA MÍNIMA | Deixa un comentario

REPENSAR A PROFESIÓN

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

A promoción de Mestras de Ensino Primario de 1957-1960 da Escola de Maxisterio de Lugo celebramos o pasado venres unha xuntanza propiciada pola Asociación de Antiguos Alumnos da USC no Campus da cidade das murallas. A colocación dunha placa conmemorativa no “Recanto da Memoria”, a recepción do Decano, exalumno da Escola, e da Vicepresidenta da asociación na Facultade de Formación do Profesorado –que así se chama agora- e un xantar de sororidade lograron un día de xúbilo. A celebración foi  oportuna para repensar a formación que recibimos e a profesión que desempeñamos. Estudamos na ditadura que crebara o florecemento do ensino na II República, represaliando o mellor profesorado en todos os niveis. As alumnas fomos máis afectadas polo retroceso da sociedade, ideoloxizada contra os dereitos femininos, que nos segregou, e limitou máis as posibilidades e a liberdade de elección de estudos. O noso xénero padeceu todas segregacións dun sistema educativo ancorado na Ley de Instrucción Pública de 1857, coutados eses avances que lograra a República no primeiro bienio. A lei nacera con carácter xebrador, creando para nosoutras materias propias e permitindo como única titulación a de Maxisterio. Nin como mulleres nin como ensinantes recibimos formación para afrontar o que ía esixir o futuro e, só dez anos despois de titularnos, enfrontámonos coa Lei General de Educación de 1970, que propugnaba un ensino anovado en métodos e contidos. Elevaba a carreira de Maxisterio a rango universitario, pero nós tivemos que preparar en por nós os cambios, agora si á par dos homes.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

E aprendemos a autoaprender en tres direccións. Na de adquirir novos conceptos pedagóxicos e psicolóxicos; na de modernizar os contidos humanísticos, científicos, artísticos e tecnolóxicos, e na de harmonizar os contidos anteriores, adaptándoos á diversidade do alumnado, aos novos modos de organización e á asunción de liderado, porque as concentracións escolares propiciaron o traballo de equipo e pedían a formación especializada que ampliaría os camiños do noso percorrido profesional. No transcurso da implantación desta lei vivimos a transformación que afecta profundamente a educación: o paso a unha democracia, que prevé dereitos, deberes e participación. Este cambio esixiunos establecer novas relacións de aula e  interactuar coa sociedade como fin e como medio educativos.  No camiño perdemos a autoridade imposta e houbo que baseala nunha nova maneira de xestionar  o ensino. Coa democracia, Galicia convértese en comunidade histórica que  incorpora a súa lingua ao sistema educativo, como contido de aprendizaxe e como vehículo de coñecementos e relacións. Tocaranos tamén recuperar aquel idioma que o sistema educativo nos negara e nós lle viñeramos negando ao alumnado, tendo que pasalo a lingua estándar, se o sabíamos, ou a aprendelo estandardizado. E inda tivemos que seguir as reformas da LOXSE, tamén de gran calado. As compañeiras mirámolo con xúbilo.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Publicado en El Correo Gallego (23-09-16)

 

Publicado en Artigos, Fotografía, PEDAGOXÍA | 1 Comentario

A PEXA

haiku

Ao pé do río
vou vendo como el pasa
e eu co pé preso.

Publicado en Creación, Fotografía, HAIKUS, Poesía, POESÍA MÍNIMA, XOGOS DA NATUREZA | 1 Comentario

LOITOS

haiku

Gústalle ao merlo
a enteireza das rosas
para a elexía.

Publicado en Creación, Fotografía, HAIKUS, Poesía, POESÍA MÍNIMA | 4 Comentarios

VELA AZUL

haiku
 
 
Na teima azul
apreso hoxe esta vela
sucando o mar.
Publicado en Creación, Fotografía, HAIKUS, Poesía, POESÍA MÍNIMA, XOGOS DA NATUREZA | 1 Comentario

ESAS ESTRADAS NOSAS

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

A BRÉTEMA NA A8

Para se desprazar por Galicia podemos tomar a decisión de ir pola estrada vella, a nova ou a do medio. O máis sensato, con algo de tempo, é tirar pola do medio para ir bordeando poboacións que se coñecen e se queren e gozando da paisaxe que inda se recoñece. Desde ela divísanse as reviravoltas das que se facían con moita man de obra, pouca maquinaria e limitada tecnoloxía, e o impacto ambiental das novas ata que poida que cheguemos a ver como obra de arte. As do medio non adoitan ser moi frecuentadas, polo que conducir non causa tanta presión se, con algo de sorte, conservan o firme pintado e en estado aceptable, que cada vez é menos frecuente. A vella é a máis señardosa e métese por entre vilas e lugares. Sendo a menos transitada, adoita ser tamén a máis perigosa porque se pode sentir a impresión esaxerada de que non a usa ninguén máis e levar moita folganza no tino de cinguirse á man correspondente.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

POLBO EN MONDOÑEDO

Sendo o anterior bastante xeralizable na xerarquía e independencia das tres vías, se non é necesario un desvío obrigado para ultimar o punto de destino pasando polas tres, hai unha excepción moi importante no tránsito común: o desprazamento pola Autovía do Sol, así designada xa por quen habitan o seu circundo nas terras próximas a Mondoñedo. Autovía do Sol non quere dicir que nos vaia cegar a claridade nin que haxa que activar a ventilación pola excesiva temperatura. Vén sendo unha advertencia á galega de que non se pode transitar por ela a causa da brétema nun tramo de 16 Km entre A Xesta (Abadín) a Arroxo (Lourenzá), que adoita ser especialmente mesta no entorno do Fiouco (A Pastoriza). Nese espazo, para evitar graves accidentes como xa ocorreron  cando entrou en funcionamento, ao reaparecer o  reiterativo fenómeno meteorolóxico de toda a vida, desvían o tráfico pola estrada do medio (N-634), o que permite rozar a cidade de Mondoñedo e nos tenta a detérmonos para bencomer e pasear polo berce de Cunqueiro e outros escritores e artistas,  que ten moito encanto, incluído o cemiterio. Contemplar os arredores desde aquel val permítenos contrastar unha curiosa realidade xeográfica. Por un lado, vese a despexada ladeira do primeiro trazado que parece pintiparada para que por alí pasase esa A8, de construción azarosa e dilatada no tempo, nacida en Euskadi e que, de momento, acaba na unión coa AP9 en Bamonde. Polo outro, os montes cunha ponte colgada por entre eles, que é o trazado definitivo, cunha brétema difusa que crea un pintoresco trasfondo de irrealidade ao irse sumido todo na cegueira do curuto polos lados. Dicía o xornalista Borobó que a estrada entre Rianxo e Quintáns a trazara unha un burro que levaban diante os responsables do plano. Así son as de última categoría, pero as novas terán detrás especialistas interdisciplinares dos que alguén entenda de Meteoroloxía. E os que traballaron tanto tempo na súa execución deberon ver que algo raro pasaba alí. A veciñanza non a botaría por ese lugar nin tola.

Publicado en El Correo Gallego (17-09-16)

Publicado en Artigos, Creación, Fotografía | 1 Comentario

REGRESO

haiku

Gardan os pasos
daquela que era neta
da que son hoxe.

Publicado en Creación, Fotografía, HAIKUS, Poesía, POESÍA MÍNIMA | Deixa un comentario

MÚSICA

haiku

Daba outro sol
que encheu de luz a rúa
co Brahms maxiar.

Publicado en Creación, Fotografía, HAIKUS, Poesía, POESÍA MÍNIMA | Deixa un comentario

A(S) RIANXEIRA(S)

20160912_182136-2

A canción A Rianxeira pasou, por vontade do pobo galego, a ser o seu himno festivo. Xa non digo en Rianxo, onde non hai acto ben rematado sen ese canto que  acaba saíndo como dun coro ensaiado cante quen cante. Mágoa que tan popular peza non conserve as estrofas coas que os autores Xesús Friero (recompilador das coplas populares nacidas arredor da festa da Guadalupe) e Anxo Romero (músico) a lanzaron ao mundo en 1950  desde a República Arxentina como obsequio a Castelao. As que conserva foron deturpándose co uso popular, frecuente e disperso da canción, ata facerlle perder moito significado. “Ondiñas veñen e van/ non te embarques, rianxeira…” A canción louva a muller de Rianxo facendo comparacións entre ela e a Moreniña vida de fóra e acollida con gran devoción. A Virxe vai pola area descalza como adoitaban andar as rianxeiras do pobo e máis aínda as que collían marisco na franxa a elas destinada ou axudaban a recoller o peixe para iniciar a súa venda. Os homes ocupábanse de o iren buscar, faena da que as libraban a elas. Polo tanto, non é o mesmo “Non te vaias, rianxeira” (deturpación actual) que “Non te embarques, rianxeira” (versión orixinal). As rianxeiras, como outras mulleres do mar, levaron vida moi dura, inda que a epopea  mariñeira se faga arredor dos homes. Elas non pelexaban co mar pero traballaban no medio hostil da ribeira (outro erro da xeralización: confundir o areal coa vila de Ribeira por paralelismo “vai para Rianxo/ vai para Ribeira), que lles deixaba a pel curtida e morena, avellentándoas axiña. Castelao deixa no derradeiro relato de Retrincos (Nós, 1934),“Sabela”, ese contraste entre a moza con quen bailaba de novo e a muller irrecoñecible que, aínda non vella, atopa nun regreso de madurez á vila, tal fora maltratada polo traballo no paso do tempo. Porque o labor non acababa na ribeira mariscando, secando ou atando redes. Moitas ían vender peixe transportado á cabeza ata Padrón, Pontecesures ou Noia e podían camiñar “descalciñas de pé e perna”, como dixera Rosalía, e á volta acarrear alimentos de troco (millo, patacas…) para unha casa con abondosas meniñas e meniños que manter.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Tiven a sorte de coñecer a que posiblemente foi a derradeira das entrañables “siñas” que nomea Castelao, a siña Carme a Montañesa. Coa altura de anos que esixe ese tratamento de respecto, conservaba os sinais de muller guapa e galana, e a súa presenza enchía calquera das tres últimas prazas de abastos da vila. Mentres che preparan o peixe, hai tempo a falar e eu aprendín moito dela. Foi quen me narrou esa vida de adolescente e moza percorrendo camiños para vender e mercar. A gran intelixencia e a memoria ben conservadas permitíanlle facer as contas de cabeza e ser usuaria de móbil ata o punto de asombrar co seu manexo. Ela transmitiume saberes sobre peixes e mariscos, e consellos para elaborar pratos con sabores mariñeiros. Caldeiradas excelsas con peixe azul “cheo de sal” ou o engadindo dunha porción do fígado da raia  ao rustrido, que lle dá ao prato presenza e sabor diferentes. Tamén me falou do tratamento das xoubas grandeiras para conservalas uns días en limón, receita que eu modifiquei ata a converter no ceviche particular que moito me sabe. A matriarca de catro xeracións fixo a viaxe definitiva un día da Virxe do Carme, como signo especial para unha servidora do mar.

Co seu recordo quero louvar as mulleres rianxeiras do mar e da casa. As que foron nais, mulleres dos seus homes e heroínas da ribeira. Elas resultaron ser anónimas dúas veces.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Publicado en Guadalupe Rianxo, Setembro 2016

Publicado en Artigos, Creación, FEMINISMO, Fotografía, PAISAXES | 2 Comentarios