ANTICIPANDO O SAN FROILÁN

 

SANYO DIGITAL CAMERA

O Concello de Lugo anticipou os nomes de quen tomarán a palabra nas cerimonias importantes da súa festa máis emblemática e unha das grandes de Galicia, o San Froilán. A conmemoración chega co outono e concita as xentes de toda a provincia na bimilenaria cidade murada, capital do polbo, sen menosprezar ningunha localidade notoria por elaborar de xeito maxistral este prato tan de noso.

O 4 de outubro dirá o pregón de inicio o xornalista Pedro Revaldería, lucense ben coñecido ligado aos medios audiovisuais. O outro acto importante dese evento é a ofrenda que o Domingo das Mozas –o día máis concorrido das festas- recibe Rosalía de Castro diante do busto granítico da poeta que lle dá o nome ao parque. Actuará como oferente a polifacética artista Luz Darriba, lucense por vocación de selo desde que se asentou na cidade de Augusto, procedente da Galicia exterior nas terras pratenses de América.

Facer unha ofrenda a Rosalía de Castro no seu parque o Domingo das Mozas –chamado así pola cantidade de mulleres novas que se xuntaba tal día- é unha honra que a oferente debe merecer. De Luz Darriba recordamos a cantidade de acción coas que agasallou a escritora. Ben coñecidos son os seus broches que moitas galegas lucimos na roupa. As súas accións participativas para promover a súa lectura o ano 2010, 125 aniversario do pasamento da escritora, foron moi notorias. “Follas novas/ Novas follas”, coa colaboración da Deputación de Lugo, espallou os poemas do gran libro rosaliano, a súa lectura, e as interpretacións escritas e plásticas que pasaron a adornar colgadas diversos espazos arbóreos de Galicia –tamén o xardín da Casa da Matanza- finalizando en Buenos Aires. Para o proxecto creou unha imaxe da poeta en serigrafía dixital dunha forza expresiva engaiolante. Noutro seu proxecto, “ÁgoraLibros”, o voluntariado escribiu, con cerca de 100.000 volumes, os versos da ‘Negra Sombra’ no pavimento de varias prazas de cidades galegas: Praza do Obradoiro (Santiago), Palexco (A Coruña), Praza da Ferreiría (Pontevedra), Praza Maior (Ourense), Praza da Estrela (Vigo) e Praza Maior (Lugo).

Neste momento, a artista está en Bruxelas preparando a instalación “Marelle de livres”, que se inaugurará o próximo día 26 durante os actos de conmemoración do centenario do nacemento de Julio Cortázar na rexión de Ixelles.

Publicado en El Correo Gallego (22-08-14)

Publicado en Artigos | Deixa un comentario

AS RAÍCES DO CACIQUE

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

A profesora, convencida de que a educación é o motor da liberación humana, quixo facer prácticas de democracia con alumnado de ESO tomando a aula como unidade social. Nada mellor que a elección da persoa que ostenta a delegación do curso como modelo electoral da representación. Iniciou un proceso “motu proprio” para formar en democracia, nunha hora semanal que se adicaba á tutoría.

Explicados os fins da representatividade nunha aula, a lexislación na que se encadra e o proceso electoral, houbo presentación de candidaturas e campaña. Alegrouse de ter catro aspirantes, dúas rapazas e dous rapaces, e tamén da paridade. Encomendoulles a tarefa de presentar diante dos electores os obxectivos previstos para a tarefa que lles ía ser encomendada. No acto de presentación, quedou patente que había un candidato con modais rudamente autoritarios e pouca formación e unha candidata idealista de quen lles sería difícil entender a altura de miras, porque, ás veces, o exceso de preparación e de madurez pode ser unha eiva para aspirar a algo. E logo quedaban dous que se expresaban moi ben, que parecían ter as ideas claras e que posiblemente empatasen se as relacións de amizade non influían.

Cando invitou o grupo de electores a faceren as preguntas que considerasen oportunas para decidir a quen votarían, chegaron as sorpresas. A primeira, que elixibles e electores entendían esa función como unha prerrogativa de poder sobre a clase, non un servizo. E axiña veu a consecuencia desta concepción nas respostas a unha pregunta que resultou ser clave para determinar o sentido do voto. Anunciaba a gran sorpresa final. Tras preguntas que non tiñan moito senso, houbo alguén que se atreveu a formular a que posiblemente estaba en todas as cabezas e que ninguén se atrevera a expoñer. “¿Ides tratar igual a quen vos vote que a quen non vos vote?”. Os aspirantes foron tomando a palabra e os sensatos deron senllas respostas, que sen dúbida os ían desempatar. Ela dixo: ”Igual, claro. Eu serei a delegada de toda a clase”. E el: “¿Como vou tratar igual a quen me vote que a quen non? Tratarei mellor a quen me vote”. Fíxose o sorteo dos compoñentes da mesa, repartíronse as papeletas e votouse coas formalidades requeridas. O resultado foi que aquel rapaz conquistara o noventa por cento dos votos. As raíces do cacique están moi fondas.

Publicado en El Correo Gallego (15-08-14)

Publicado en Artigos, Fotografía | 4 Comentarios

BOTAS DE FUSILADO EN 1936

1406721065_007140_1406721289_noticia_normal
Souberon que perderan, detrás de tres disparos
que as fixeron tremer,
a axilidade de quen as calzaba,
os pasos
e a calor que dá a vida.

Souberon que marchara, agora doutro xeito,
aquel roce coa vida que perderan
ata se converter nas botas dun humano.

Soubéronse perdidas elas mesmas,
na humidade barrosa soterradas
e souberon aínda que perderan
aquela pel prestada que gardaban sen vida
e a carne podrecida cos tendóns.

Na súa fixación á terra dura
non sentiron soar nin os astrágalos
nin as falanxes que quedaron libres
e sen descolocarse
durante anos.

Elas non saberían conservar a memoria
pero deixáronse ir ao son do tempo oculto,
do silencio maldito,
da xenreira,
do engano.

E son Historia.

Publicado en Creación, PALABRAS CON IRA, Poesía | Deixa un comentario

SINXELEZA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Afai os pés
a gozar da beleza
que teñen perto.

Publicado en Creación, Fotografía, HAIKUS, Poesía, POESÍA MÍNIMA | 1 Comentario

EXPECTATIVA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

¿Que sente a chuvia
na primeira caída,
sobre a rosa?

Publicado en Creación, Fotografía, HAIKUS, Poesía, POESÍA MÍNIMA | 1 Comentario

XARDÍN XAPONÉS

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Rosas turbadas.
O arce xaponés
é quen nos mira.

Publicado en Creación, Fotografía, HAIKUS, Poesía, POESÍA MÍNIMA | Deixa un comentario

DESFACENDO PAÍS

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Son varios os axentes que se encargaron de ir desfacendo o noso país con teimosía sorprendente. Se o empeño posto nesa dirección fose na contraria, hoxe teriamos un auténtico paraíso para vivir. Auténtico por ser el e paraíso porque contariamos cun dos lugares máis acolledores de Europa pola fermosura e a gran variedade interna que a natureza e os antergos nos deixaron.

Mirando as pequenas cidades europeas, que conservan as súas características arquitectónicas adaptando as construcións ao equilibro do conxunto, dámonos conta do afán de propietarios, empresarios e autorizadores por desfaceren gran parte das vilas de noso, moi particularmente as máis antigas, modelos de urbanismo controlado feito á medida dos habitantes. O mesmo podería dicirse da conservación dos núcleos rurais de fasquía tan variada como a diversidade das comarcas que conforman Galicia. A arquitectura popular respondía ás necesidades do medio de vida: hórreos coa todos os seus diversos nomes e construcións -individuais ou en campos colectivos-, fontes, lavadoiros, secadoiros, eiras, palleiras, montaxe de viñas e parras do aire… E o mesmo pasa coas construcións que soportan a representación das crenzas: igrexas das diferentes épocas, capelas, cemiterios, cruceiros… O noso románico, e aínda o escaso prerrománico, esmorece entre silvas e ben deitamos de asociacións como “O sorriso de Daniel” que anda a desbrozar con voluntariado a igrexa de San Paio de Abelenda entre outras accións.

Os rumorosos do himno e os carballos dos druídas foron deixándolle o seu lugar ao eucalipto que favorece a condición incendiaria e a especies inzadoras como as acacias. A variedade de froiteiras que conservaban os antigos deixáronse extinguir porque hai produtos no mercado sen vermes e con verniz. Entre estradas, vías, autoestradas, autovías, parques empresariais e outras grandes obras desapareceron milleiros de microtopónimos que daban conta da historia sentimental do territorio. Cada vez que nos deixa unha persoa anciá váisenos un dicionario. Porque a sorte da lingua non foi mellor que a do resto das nosas cousas.

Co engano chamado crise, o mundo rural é un reclamo para resolver a vida. Oxalá que quen se refuxie nese medio o aprece como debe e o libere dun tempo convulso e destrutor que lle endilgou a culpa de todo o atraso.

Publicado en El Correo Gallego (08-08-14)

Publicado en Artigos, Creación, Fotografía | Deixa un comentario

AGRADECEMENTOS OFRENDADOS A UN SOLPOR

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Ter pasado unha infancia pobre, camiñada en zocos e chea de amor.
Sentirme sempre aquela nena pobre ante a inxustiza social que sofren outros.
Terme liberado dos prexuízos daquela sociedade hostil de posguerra:
-Coas mulleres
-Coa diversidade sexual.
-Cos pobos nómades, máis pobres ca nós.
-Coa lingua que falaron, que falabamos, que falaba.
Terme afastado dun Deus castigador de quen traballaba en domingo e comía carne en coresma.
-Coñecer a terra miña desde o cerne do pobo campesiño, sen eu selo.
-Aproximarme aos libros e ao bo profesorado, aínda que tarde.
-Terme luído na tolerancia, no respecto, no diálogo.
-Facerme responsable dos meus deberes e coñecedora dos meus dereitos.
-Darme capacidade de reinvención, superación e resilencia.
-Mandar tanta xente boa para cabo de min.
-Poñerme algúns inimigos para que probe o amargor que ten a vida.
-Influír en tantas vidas facéndome ver canta era a miña responsabilidade.
-Darme a capacidade de me expresar de varias formas, de crear mundos, de reciclar palabras…

 

Publicado en Creación, Fotografía, Poesía, Prosa poética | Deixa un comentario

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Como nos doe
ese amparo a destempo
que nada vale.

Publicado en Creación, Fotografía, HAIKUS, Poesía, POESÍA MÍNIMA | 2 Comentarios

HOMENAXE A DON DARÍO RIVAS

20100414 BsAs - Querella franquismo 020

Don Darío Rivas, primeiro querelante na Arxentina contra os crimes do Franquismo, puido ver localizado o corpo de seu pai, Alcalde de Castro de Rei, en agosto de 1936, mentres el estaba na República da Prata. Foi exhumado en Cortapezas (Portomarín) pola Asociación pola Recuperación da Memoria Histórica, no ano 2005. D. Darío abriu portas de esperanza despois de ser procesado o xuíz Garzón e de o Estado español darlle as costas á reparación histórica debida ás vítimas directas dos crimes do franquismo e aos familiares que as buscamos. Grazas a el, a xuíza María Servini de Cubría tomou o asunto no seu xulgado de Buenos Aires e puxo en marcha un proceso apoiado desde España polas plataformas que lles posibilitan a familiares e vítimas que poidan declarar nun organismo público os seus sufrimentos, o que nunca puideran facer.

Don Darío Rivas tivo onte, xoves 31 de xullo, en Lugo, unha homenaxe en dous actos diferenciados. Pola mañá, de forma solemne, recibiu no Pazo de San Marcos a “Placa de Honra de Provincia de Lugo”, concedida pola Deputación. Interviñeron, D. José Ramón Gómez Besteiro, Presidente; Dª Carmen García-Rodeja e D. Baldomero Iglesias, en calidade de mentores; Dª María Jesús Rivas, familiar do homenaxeado; D. Mario Outeiro Iglesias, Deputado de Cultura e D. José Clemente López Orozco, Alcalde de Lugo. Alí soaron nas gaitas a “Marcha do Antigo Reino de Galicia” ao principio, e varias pezas do flolclore galego e arxentino e ao final.

O segundo acto foi unha comida-homenaxe na que acompañaron a D. Darío numerosas personalidades e amigos, sendo a palabra un compoñente esencial da confraternidade. Escritores e escritoras: Claudio R. Fer e Carmen Blanco, Margarita Ledo, Marica Campo e Manuel Rivas. Alcaldes represaliados ou representantes de Concellos con alcaldes desaparecidos: Castro de Rei, A Ponte Nova, Villaodriz, Vilarmeá, Monforte, Ribas de Sil, Becerreá, San Tirso de Abres e Vilafranca. Ana Miñarro, sicanalista, membro do Memorial Democrático de Barcelona que traballa con vítimas da represión. Ana Messutti, abogada da Querela. Lectura de tres cartas de denunciantes e voz de sete denunciantes presentes. Lectura de adhesións e intervencións de Emilio Silva, presidente da ARMH, e Andrés Crespo Viera, fillo do arqueólogo homónimo, voluntario da Memoria Histórica.

Publicado en El Correo Gallego (01-08-14)

Publicado en Artigos | Deixa un comentario