DESEÑOS PARA CONTOS CLÁSICOS

Chambra para a madrastra de Branca Neves

Publicado en Fotografía, XOGOS DA NATUREZA | Deixa un comentario

HOMENAXE A XOSÉ CHAO REGO

Xosé Chao Rego recibirá esta tarde unha homenaxe na súa terra, Vilalba. A Asociación Xermolos e a Irmandade Manuel María da Terra Chá organizan este acto de colocación do Noveno Hectómetro Literario, dedicado a el, ás 17:30h. no Paseo dos Soños do Muíño do Rañego á beira do río Madalena.

Xosé Chao Rego é unha personalidade singular da nosa cultura. Destaca polo cultivo do ensaio sobre temas teolóxicos e de antropoloxía social. O seu traballo por unha igrexa galega, que asumise o idioma como lingua da gran maioría dos crentes e a nosa realidade social e ambiental para encarnarse, foi unha dedicación constante no seu labor intelectual e na praxe evanxélica. A súa personalidade afectiva e conciliadora está detrás de moitos proxectos colectivos durables, entre eles as revistas de pensamento cristián “Irimia” e “Encrucillada”. É autor prolífico de traballos de fondo bíblico e de obras comprometidas cos problemas teolóxicos do noso tempo, entre os que destaco pola súa actualidade  “A condición homosexual” (1999) e “O sexo, a muller e o crego” (2000). É autor tamén, entre outros moitos libros, de “Eu renazo galego. Ensaio sobre a identidade galega” (1983), que recibiu o Premio da Crítica Galicia, onde se recollen as reflexións do autor sobre un tema tan importante como desenvolver un pensamento crítico sobre as orixes culturais e ambientais do crente. A primeira Romaxe de Crentes Galegos celebrouse no Pedregal de Irimia, nacencia do Miño, como símbolo da recuperación da galeguidade espiritual e dese mesmo topónimo procede o nome dunha das revistas citadas. A súa dedicación á escrita levouno a colaborar na prensa con habitualidade. Por todo este traballo, foi distinguido coa “Letra E” pola Asociación de Escritores en Lengua Gallega (2002).

Profesor de Ensino Secundario no Instituto Rosalía de Castro de Santiago –cidade na que conta cunha rúa-, impartiu clases de galego deixando unha forte pegada no seu alumnado. Apartado ultimamente da vida social por razóns de saúde, acudirá esta tarde á homenaxe na que tomarán a palabra Rubén Aramburu, Marica Campo, Xosé Manuel Carballo, Xoán Xosé Fernández Abella, Daniel López Muñoz e esta que escribe. Actuarán os músicos Mini e Mero de A Quenlla, e o gaiterio Raul Galego. Dirixirá o acto Xulio Xiz. Parabéns ao amigo por unha mostra máis de recoñecemento.

Publicado en El Correo Gallego (18-07-14)

 

 

 

 

 

Publicado en Artigos, Fotografía | Deixa un comentario

GAZA

É noite de chorar. Calquera nó

se volve a caliveira dun meniño.

Publicado en Creación, Fotografía, PALABRAS CON IRA, Poesía, POESÍA MÍNIMA, XOGOS DA NATUREZA | Deixa un comentario

SARCÓFAGO

Quixen ver o sarcófago dun náufrago

vencedor de mareas e de esperas.

Publicado en Creación, Fotografía, Poesía, POESÍA MÍNIMA, XOGOS DA NATUREZA | Deixa un comentario

THOR

Oín berrar a Thor:

-¡¡¡Traédeme o meu mjolnir!!!

E tremeceu a tarde.

Publicado en Creación, Fotografía, MITOLOXÍAS, Poesía, XOGOS DA NATUREZA | Deixa un comentario

ACHEGAR A POESÍA Á EDUCACIÓN

Toda criatura humana nace poeta. Á escuridade chamaralle susto e aceptará que non pode xogar nas randeeiras porque dormen. O pracer de xogar coa lingua é dos primeiros en manifestarse. Despois fará frases con metáforas, sinestesias e metonimias, porque os desprazamentos léxicos son propios da linguaxe sincrética e da forma infantil de percibir o mundo. Mais, a partir deses primeiriños anos, as nenas e os nenos perden esa proximidade. No abandono ten moito que ver a educación, fundamentalmente a institucional levada a cabo por especialistas e suxeita a programación racional revisable para mellorar os resultados. Por iso sería desexable que ningunha educación destrúa o poeta que cada criatura trae dentro. Procurarlle música e palabras axuda a potenciar a percepción do ritmo que crea a linguaxe. Máis tarde, ensinarlle poemas con ritmos ben marcados,  incluíndo xogos,  ledaíñas que proveñen do folclore e jitanjáforas, axudan á percepción lúdica e emotiva da poesía.

Ao adquirir o dominio da lectura, é fundamental a provisión de poesía escrita, ata acabar nos clásicos, sen pretender a comprensión adulta senón unha aproximación á riqueza polisémica que teñen estes textos, sempre abertos. Hai que posibilitar a aprendizaxe  da lectura de poemas  coidando o ritmo, a entoación, as pausas e a aproximación ao estado de ánimo que intenta transmitir quen escribiu ese texto, que pode estar fragmentado.

Como os versos soan, as sílabas non coinciden coas escritas. Nin se contan coa punta dos dedos ni existen licencias poéticas a priori. É o oído humano quen fai adaptacións para conservar os ritmos. Por iso, a aprendizaxe poética debe ir apoiada con  música ou, cando menos, cun ritmo para promover a percepción dos diversos metros e do final dos versos segundo a acentuación da última palabra. É tamén recomendable o xogo con rimas mediante sartas de palabras, pasando do máis doado ao máis difícil ata introducir diptongos e  mestura de palabras esdrúxulas con graves.

A educación institucional debe procurar que o alumnado chegue a construír un texto poético. Iso necesita tempo de sensibilización e contacto co verso clásico. Pero tamén o coñecemento da poesía máis contemporánea, a que xeralmente prescinde da rima. Só así se poden combater eses ripios traidores e inimigos dos aprendices de poeta.

Publicado en El Correo Gallego (11-07-14)

 

Publicado en Artigos, Fotografía, Poesía | Deixa un comentario

SOÑO

Era sagrada a copa vexetal

na que o sangue do soño se exhibía.

Publicado en Creación, Fotografía, Poesía, POESÍA MÍNIMA, XOGOS DA NATUREZA | Deixa un comentario

DESFEITA DEMOGRÁFICA


Entre as desfeitas que afectan o país -lingua, patrimonio cultural, paisaxe, vilas mariñeiras históricas, mundo rural- está tamén a demográfica. Por un lado, repunta a emigración xa que o ano pasado marcharon de Galicia 27.300 persoas, “os que noutras terras/ tén que buscar pan”, como sempre das máis novas. Por outro, hai trinta anos que a medra demográfica de Galicia é negativa, con máis mortes que nacementos. Nalgún dos nosos concellos hai tempo que non nace ninguén e a nosa poboación é das máis avellentadas.

O noso problema demográfico, grave para calquera sociedade, hai que miralo dentro dun contexto xeralizado. A partir das teses feministas, que acabaron calando mesmo naquelas mulleres que en teoría se poden mostrar críticas coas avanzadas nas defensas dos seus dereitos, as mulleres aspiran a decidir sobre a súa vida. O feminismo convoca a cambiar os roles sociais de ambos xéneros. A maternidade, e todo canto arredor dela foi desenvolvendo a cultura humana, foi sometida a revisión como un dos feitos que máis afecta universalmente as mulleres. Concepción, embarazo, parto, lactancia, coidado da criatura e educación posterior son feitos que se ven influídos por novos posicionamentos racionais que poden introducirse nas sociedades máis dinámicas.

Na crianza tradicional, a nai permanece próxima á criatura durante moito tempo e isto dificulta seriamente a súa incorporación ao mundo laboral, mesmo desde o momento do embarazo. Aínda non fomos capaces de levar a cabo modificacións reais que sexan compatibles cos dereitos das mulleres a decidiren en liberdade. O discurso materno ven hoxe condicionado polos cambios que as mulleres incorporaron á súa vida e a sociedade ten que promover superacións legais, económicas, organizativas, sindicais, e outras para que o dereito individual a ser ou non ser nai poida verse facilitado polas axudas da sociedade que necesita reproducirse.  O estado debe facilitarles ás mulleres que poidan compaxinar a lexítima aspiración a seren nais –que redundará en equilibrar directamente  as billas da demografía humana- e o pleno desenvolvemento da  súa vida en igualdade cos homes, de xeito que non tropecen cunha seria frustración dos seus desexos creada por seculares limitacións consagradas a través da cultura, mais que non son de seu insuperables.

 

Publicado en El Correo Gallego (04-07-14)

 

Publicado en Artigos, Creación, Fotografía | Deixa un comentario

COAS HERBAS DE SAN XOÁN

Este ano foime difícil atopar as herbas de San Xoán. O tempo climatolóxico cada vez se vai facendo máis excéntrico con relación ao tempo cósmico e xa non puiden contar coa flor do sabugueiro nin cos estralotes/tróqueles que onde van que florearon ambas plantas. Por outro lado, o romeu abandonou practicamente esta aldea nunha viaxe misteriora cara algures. Puiden poñer en auga: fiuncho, cabrinfollo, herba luísa, loureiro, oliveira, artemisa, codeso, ruda, salvia, ourego, flor de cenoura silvestre, té dos campos, herba abelleira, xasmín, magarza, bochos de ouro, menta e pétalas de rosa. Quedaron ao orballo e a mañá de San Xoán as herbas formaran unha auga aromada digna de ser usada como auga de colonia.

As bondades sanadoras destas herbas –cuxo ramallete non é estrictamente pechado na súa composición- e as potencias purificadoras do lume novo prendido a noite do solsticio de verán, cristianizada como noite de San Xoán, foron moi estimadas cando os males eran tan confusos como difusos. As meigas, os diaños, o demo, o mal de ollo, a compaña… viñan sendo os culpables de todo e só se lles podía pór remedio con medios máxicos porque chegaban de lados escuros. Nos tempos modernos, a luz eléctrica veu varrer moitos destes temidos males poñendo unha claridade na noite que fixo esvaecer a parte máis poética destas crenzas e acabou maiormente convertento os ritos en accións rotinarias moitas veces desprovistas de significación. Pero as crenzas son moi operativas, así e todo, e non poucas veces substitúen males difusos polos ben coñecidos aos que se lles poñen as roupas vellas da resignación para non sentirse culpable de soportalos ou avergoñado de que outras persoas os sufran véndolles solución se quen pode tivese vontades de os amañar.

Por iso segue sendo festa, xa liberada de maleficios e beneficios, noite para a xoldra colectiva que apacigua os males do espírito e as ansias de comellada para meter no corpo sardiñas, chourizos e costelas, e liscos de touciño. As praias, nas proximidades do mar, son os lugares elixidos para a exhibición de vitalidade e ledicia, de saltos por riba do lume ata a reaparición do sol na noite máis curta. Toda a delicadeza que deixan as herbas a mollo na auga doce adoita converterse en brutalidade nos areais onde parece  que se deu unha batalla contra a fame e nela venceu a enchente.

Publicado en El Correo Gallego (27-06-14)

Publicado en Artigos | Deixa un comentario

TREBÓN

Trebón

cristal

cunca

café

paixón.

Publicado en Creación, Poesía, POESÍA MÍNIMA | Deixa un comentario