MOEDA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

O construtor fixo oco ao rosetón que os vidreiros adornaron con todas as colores ata encheren a igrexa de luz tornasolada. Mais tamén era un ollo vixiante de como o ben das almas se poñía alí á venda, e pasaban os dezmos e as primicias que espantaban todo aquel esplendor. Foi el o que rezou para ser fiestra pecha, para non enteirarse de tal mercadoría. Despois caeu na conta de que, como castigo, lle impuxeran de paso fasquía de moeda.

Publicado en Creación, EVOLUCIÓNS, Fotografía, Poesía, Prosa poética | Deixa un comentario

3. POEMARIO

OLYMPUS DIGITAL CAMERACando chegou á adolescencia, sentiu rozar a casca da súa pel de xeito novedoso. E soubo así que o amor se lle achegaba agurgullando como a auga das fontes. Nas tardes de paseo das parellas máis novas notou que aquel amor deixaba cicatrices tamén na súa pel, que co tempo medraban igual que ela medraba, como medraron sempre as cicatrices que vai deixando o amor ata se converter nun poemario.

Publicado en Creación, EVOLUCIÓNS, Fotografía, Poesía, Prosa poética | Deixa un comentario

2. FIGUEIRA

10695151_4675684225767_1221636603_nTivo que estar no chan para cumprir o seu desexo en vida. Na beira da alameda, xa tumbada, fórona transformando o pés dos transeúntes alleos á ambición da afortunada folla de plátano de sombra que sempre quixo ser dunha figueira. Cantas veces as persoas que nos pisan colaboran connosco a conseguirmos soños imposibles. Cantas veces os soños imposibles se cumpren a pesar de que pasou o tempo de que fosen.

Publicado en Creación, EVOLUCIÓNS, Fotografía, Poesía, Prosa poética | Deixa un comentario

“NUMAX”, UN PROXECTO CREATIVO

OLYMPUS DIGITAL CAMERA
A cooperativa NUMAX -tres mozos e unha moza- abrirán unha sala de cinema no centro de Compostela –rúa Concepción Arenal- a comezos do ano que ven. A capital de Galicia terá a única sala independente do país en versión orixinal grazas a un proxecto dos socios procedentes de diversos ámbitos da creación e a difusión cultural. O grupo conta tamén cunha socia colaboradora técnica, Margarita Ledo Andión, cineasta, catedrática, escritora e académica da RAG, que coa súa achega económica contribúe á viabilidade dun proxecto nado como cooperativa de traballo asociado sen ánimo de lucro.

Baixo esta forma legal, nun momento no que cómpren iniciativas persoais e colectivas para que a xuventude formada se dedique a aquilo para o que se preparou en profundidade, xorde un proxecto que combina a apertura dunha sala en versión orixinal con librería de Literatura, Arte e Pensamento, e aínda un estudo de deseño gráfico, comunicación e produción audiovisual. Coa cooperación entre as tres áreas, NUMAX quere facer do seu local un lugar de encontro e intercambio para a cidadanía interesada.

A cooperativa de servizos financeiros Coop57 achegaralles un préstamo de 300.000 €, necesarios para construír, equipar e poñer en marcha o proxecto, se o grupo promotor consegue, con avais persoais de entre 1.000 e 5.000€, a totalidade do importe. Hoxe NUMAX conta xa co apoio de 135 avalistas e 252.900€ avalados. Para o último empurrón, inicia a recollida pública de avais, a través do web www.numax.org. onde hai información de como facelos efectivos.

Para esta campaña traerá nos próximos días, en función restrinxida para avalistas, o espectáculo NUMAX-FAGOR-PLUS da compañía de Barcelona Roger Bernat/FFF, boa oportunidade de coñecer o local e saudar o inicio do acondicionamento. O espectáculo cruza a experiencia dos traballadores de NUMAX, retratada por Joaquín Jordà no filme “Numax presenta” en 1979, coa dos traballadores de FAGOR, tras a creba da cooperativa de electrodomésticos que puxo na rúa a 1.800 traballadores a finais de 2013. Será a estrea en Galicia, en función pensada especialmente para esta sala, logo de pasar polo KunstenFestivalDesArts de Bruxelas, o Festival Grec de Barcelona, o Festival Mladi Ievi de Liubliana e xusto antes de presentalo no Festival Temps d’Images de París.

Publicado en El Correo Gallego (12-09-14)

 

Publicado en Sen categorizar | Deixa un comentario

SENTIDOS

IMG_4531Se a mañá me parecía tocada nun piano por señardosa, oio a noite executada nun violoncelo que sementa buguinazos entre a brétema do océano. Podo explicar a vida con música e aromas. Os ollos non son máis que os encargados de volvernos a unha realidade máis complexa, pero non máis ricaz. Nos sons e nos olores vive todo. Seica aos mortos tardan en desactivárselles esas percepcións da memoria, tanto que son recordadas polos ósos. ¡Pobres dos ósos que recorden perdidos o son dun disparo e o cheirume da pólvora.

Publicado en Creación, Fotografía, Poesía, Prosa poética | Deixa un comentario

1. CRUCEIRO

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Xeralmente atópase nunha encrucillada de camiños.

Perdeu totalmente os valores estéticos e simbólicos, así como a nobreza do material de construción e a independencia do contorno, ao que está suxeito por unha arañeira cableada de gran distancia.

Gañou en claridade, axilidade e eficacia no envío das mensaxes, así como na precisión dos seus destinatarios, servíndollelas a domicilio para que non teñan que desprazarse a visitalo.

Publicado en Creación, EVOLUCIÓNS, Fotografía, Prosa poética | Deixa un comentario

SE O PORCO NADARA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Alangreaba por catar unhas anguías e o outro día ofrecéronmas de tapa. Era moito máis do que esperaba, pois viñan fritas con unto que se lles nota na textura da pel. En canto ao sabor, son outras anguías, as que abondaban antes de deter os ríos, imposibilitándolles o tránsito da reprodución, e desecar parte de lagoas, como a de Cospeito, para alugar terra a colonos. Alí morreron a milleiros.

Non imos facerlle unha louvanza ao porco ao estilo Picadillo, pero si renderlle admiración a pesar do descreto no que caeu –en quitando o xamón- para os moi mirados, en parte, co que comen. Tras do vello dito de que a carne de ave sería a mellor se o porco voase, ímolo reconciliar cos peixes que atopaba non hai tanto tempo. Se o porco nadara, consumaría de novo un casoiro gastronómico magnífico con habitantes dos ríos, das rías e aínda do mar.

A parte utilizable do porco neste intercambio non se considera nobre. Polo contrario, está desprestixiada ata no uso que lle é máis propio: o caldo. Falamos do unto, a graxa que se coloca recén extraída do interior do bandullo en capas apiladas con abondoso sal groso polo medio e que ao seu envoltoiro se lle dá forma de rolo ou bola que acaba secando ao aire ata acadar un punto de rancio que proporcionará un aroma inconfundible, ademais dun sabor único. Nacido para o caldo e a cocción de verdura de folla ancha, ten tamén o un bo uso na tixela que, canda o da manteiga, foi moi popular na nosa cociña antes da xeralización do uso do aceite.

As troitas e as anguías saen moi melloradas na fritura se se lle engade á graxa vexetal unha pequena porción de unto do que se retiran os restos cando está ben esturruxado. O ingrediente non só lles aporta un aquel de crocante á pel, senón que se transfire axiña á carne do peixe.

Este sería o paseo polos ríos, mais pode chegarse ao mar deténdose nas rías. Na de Arousa, usábase o unto –e aínda se usa onde venceron a prevención contra a graxa de porco controlada- para fritir as sollas. Tamén neste caso o porco préstalle un cambio de sabor a este peixe plano moi propio do consumo local. Adentrándose no mar o porco amigará tamén coa raia, outro peixe moi agradecido ao engado dunha das nosas graxas características. E meténdose en máis fonduras, hai un guiso de pinto que moito o estima, aínda que neste caso non vai na tixela, senón na pota da caldeirada, tal como se lle bota ao caldo.

Publicado en El Correo Gallego (05-09-14)

Publicado en Artigos, Creación, Fotografía | Deixa un comentario

ÁRBORE IRMÁ

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Eras antecesora, soubéchelo e erguícheste
deixando asegurados os pés baixo da terra,
endurecendo a pel para afrontar os baques
e abrindo os brazos á fraternidade.
Nada sería igual se ti non foses,
árbore irmá.
Perdería a paisaxe toda esa cabeleira de frescura
na que aniñan paxaros e medran as mazás,
e outras delicias que puideron deixar o paraíso
denantes de perdérmolo,
porque xa eras dádiva no Edén
como o grande agasallo para a vida.

En ti aprende a chuvia
a amainarse no chan formando as veas
que levan sangue de mantenza
a quen a Terra habita.
Por ti sabe a paisaxe
calmar o ardor do sol e tender liñas
harmoniosas no espazo para crear beleza,
que esa beleza existe porque existes,
porque lle dás o pulo de mostrarse
vizosa, osixenada…

Quen levante a machada contra ti para segarche o pé
será un fraticida, se non te substitúe por outra máis noviña
que veña relevarte.
Tamén será un Nerón que plante lume á túa arquitectura
sostén de toda a vida no planeta.

Que quen pretenda ouro
da túa destrución deixando erma
a terra que arriqueces
reciba o cruel castigo de non mirarte máis
nin terte cerca.

 

Publicado en Creación, Fotografía, PALABRAS CON IRA, Poesía | Deixa un comentario

A MAN DA CERVA (memoria lendaria dos castelos d’Os Ancares)

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

No castelo de Doiras, en tempos que xa ninguén acorda que os acorde ninguén, vivía o nobre Froiaz con dous fillos mozos, Aldara e Egas, que tiñan amigos noutros castelos de redonda. No de Doncos, estaba Airas, que os visitaba a miúdo porque quedaba máis cerca e mesmo levaba ás veces a súa irmá Xilvira. E no de Torés tiñan a Ero, co que se vían só nas festas importantes.

Airas e Ero andaban namorados de Aldara, pero ela non acababa de decidir con cal debía casar, pois os dous eran moi feitos. E diso se aconsellaba con seu irmán cando facían cabalgadas que podían chegar ata Degrada ou á Fonte dos Namorados. E tamén cando ían por soutos e prados ás herbas medicinais. Saían case sempre xuntos, aínda que algunhas veces se separaban porque as súas afeccións non eran as mesmas. A Aldara non lle gustaba ir de caza e Airas debecía por traer á cociña unha pita do monte, un atado de perdices e pombos, un xabaril, un porco bravo ou mesmo unha boa lebre. Á doncela, o que lle gustaba era pasear demoradamente ao pé do río que pasaba cerca do castelo e apañar polos prados flores de cada tempo, coma tal anémonas, xanzás e narcisos. Froiaz tiña avisado a ambos fillos de que tivesen coidado, pero maiormente a Aldara a quen lle falaba dos encantos, pois era unha rapaza moi fermosa e perigaba con eles.

Un serán que tiñan asado un porco bravo para a cea non apareceu Aldara á súa hora. Fóronse preguntando quen a vira e chamárona polos recantos do castelo, pero non houbo maneira de atopala. Ao día seguinte, erguéronse co galo para a buscar polos arredores, pois un gardador da porta recordou que a vira por última vez á media tarde, camiño do río, vestida de branco e cun queipiño na man. Xuntáronse os criados mandados por Froiaz e fixeron aquela ruta mirando con moito coidado baixo das árbores, entre os sebeados e no leito do río. Pero non a atoparon nada que llela recordase.

Daquela, Froiaz mandou os servidores máis fieis cos cabalos máis rápidos aos dous castelos amigos para lles comunicar tan triste nova e pedir axuda. E canda eles volveron Airas e Ero acompañados dos mozos máis valentes e capaces de buscar noite e día. En Doiras puxéronse ao servizo de Egas por ver se atopaban a Aldara ou algún rastro dela nos lugares que adoitaban visitar. Pero parecía que a tragara a terra ou que nunca tivese existido tan fermosa rapaza.

Nos tres castelos doeu moito a súa perda e nos arredores plantouse cadansúa nogueira co nome de Aldara gravado na pel. As nogueiras medraron e o tempo foi pasando ata que acabaron resignándose á súa perda. Só no de Doiras se levaba cada mañá un vasiño de leite recén muxido á mesiña da súa habitación, como se aínda existise. Na primavera e no verán, canda o leite, levaban tamén as flores preferidas da docenla.

Cando Froiaz era velliño, unha tarde saíu Egas velar a pita do monte e conseguiu cazar unha. Volvía para a casa cavilando no que lle gustaría a seu pai comer un coxote amañado con mazás, cando se cruzou no seu camiño unha cerva moi branca. Egas non tiña pensado tirarlle, que viña canso, pero ela embelecábaselle nas pernas, como se quixese que el lle apuntase. E ante a insistencia, preparou a escopeta e disparou. A cerva quedou tendida riba da follaxe. Egas non podía levala e, como mostra para ensinarlle a seu pai, cortoulle co coitelo a unlla dunha pata dianteira e meteuna no morral como trofeo.

Ao chegar á casa, foi á habitación de Froiaz para dicirlle o que cazara aquela tarde e preguntarlle se o podería acompañar ao día seguinte para cobraren a cerva enteira. A sorpresa de ambos foi descubrir que, en vez da unlla da cerva, o que había gardado era a man branquísima dunha doncela adornada cun anel de ouro que levaba a letra A con preciosas filigranas. O pai recoñeceuno de contado, pois regalárallo el á súa querida Aldara.

Non agardaron ao día seguinte. Había luar e non sería difícil atopar a cerva onde Egas dicía que a deixara. E pronto atoparon o sitio, mais non a cerva. No chan estaba tendido o corpo dunha muller fermosísima manca dunha man e vestida de branco, cunha rosa de sangue no lugar correspondente a un tiro de cazador ben apuntado. Trouxérona ao castelo e recoñeceron a Aldara que, sen dúbida, fora enganada por algún encanto e só puido recobrar a súa condición de moza cando alguén lle deu a morte.

Froiaz volveu mandar recado aos castelos amigos e deles acudiron ao enterro de Aldara baixo da nogueira, que secou aquel día triste.

 

Publicado en Creación, Fotografía, MITOLOXÍAS, Poesía, Prosa poética | 1 Comentario

GUSTOS TURÍSTICOS

IMG_0055

Mentres uns transeúntes vacacionais se dirixen a Borja para ver un Ecce-Homo transformado e outros asisten á destrución incomprensible de 140.000 Kg. de froitos na tomatina de Buñol, uns poucos chegan ordenadamente ata os arredores do lugar onde paso o verán buscando unha “aldea vella”, “aldea perdida” ou “aldea maldita” da que non fan promoción particulares, hostaleiros nin administracións. Achéganse en parellas sen exceso de adrenalina, procedentes de Galicia ou dos arredores, principalmente da veciña Asturias, e van preguntando a quen atopan onde queda “esa aldea” e por que non está sinalada cando houbo alguén lles recomendou esta visita encarecidamente. A única mención pública ao lugar, non moi accesible a ese público que o busca sen citalo nunca como fonte, está nas Cousas, de Castelao: “…camiño esquecido polo que xa ninguén pasa…” do que di que lle fala a avoa, con pouca información máis.

O lugar, próximo á aldea que o substituíu, aguanta estoicamente o paso de tempo invadido por enormes eucaliptos e lustrosos loureiros, que tamén medran nas casas sen teito. Durante os vinte anos que eu o frecuento, só se demoronou un metro da parede dun pinche pertencente á casa que linda, aínda que soterrada, co camiño máis transitado. Só se recoñece como parede habitable polo trángulo do pinche, tal como pasa con algún tramo do peche das fincas conlindantes. O barro centenario sangrou sobre o camiño a memoria escura deste poboamento do que só se percibe con facilidade unha das casiñas que conserva as catro paredes intactas.

A causa do abandono, posiblemente mediado o século XVIII, debeu ser unha das pestes frecuentes na época, interpretadas como unha manifestación da cólera divina polos horribles pecados da humanidade. Viñan da Idade Media e non se soubo ata o século XIX que eran producidas por unha bacteria que ía transitando dos leiróns ás pulgas e das pulgas á xente, contaxio doado porque ratos e humanos convivían en diversos espazos. A morte masiva nesta aldea atribuíse ao roubo dun cáliz do mosteiro de Armenteira, enterrado alí polo sacrílego ladrón, que ninguén ousou buscar. Entre as pedras dos casarellos e a vexetación, os visitantes poden ver un interior distribuído, grazas aos pequenos espazos das paredes destinados a varios usos. E cada ano chega máis xente buscando o sitio recóndito.

Publicado en El Correo Gallego (29-08-14)

 

Publicado en Artigos, Creación, Fotografía | 1 Comentario